[Raşit Tunca]

Hamidoğulları Beyliği
Beyli in sınırları içinde E ridir, Uluborlu, Yalvaç, Isparta, Burdur ve Antalya bulunuyordu. Beyli in kurucusu, Feleküddin Dündar Bey'dir ve büyükbabasının adını beyli e vermiştir. Kuruluş yıllarında Anadolu Selçukluları tarafından Bizans sınırına yerleştirildiler. Dündar Bey, hükmü gittikçe zayıflayan anadolu Selçuklularının son zamanlarında, beyli i Göller Bölgesi'nde kurdu (1300) ve Uluborlu'yu merkez yaptı. Sonradan merkezini E ridir'e nakletti. Adı, îmar edildikten sonra Felekâbâd olarak de iştirildi. Dündar Bey, beyli in sınırlarını yavaş yavaş genişleterek Gölhisar, Korkuteli ve Antalya'yı idaresine aldı. Antalya çevresini, kardeşi Yunus Bey'e verdi ve böylece beylik, E ridir ve Antalya (Tekeo ulları) olmak üzere iki kola ayrıldı. Beyli in faal kurucusu Dündar Bey, çevresindeki Anadolu beyliklerinin bir kısmı üzerinde hâkimiyet tesis etti. ılhanlılarla olan ba larını kuvvetlendirmek için, Anadolu'ya gelen Emîr Çoban'a tâbi oldu unu bildirdi (1314). Fakat, daha sonra Emîr Çoban'ın o lu Demirtaş, Anadolu'daki bazı beyleri ortadan kaldırmak için savaşa başladı ve bu arada Dündar Bey'i yakaladı ve öldürdü. Antalya civarını, bu olaya kendisine yardımcı olan Yunusbeyo lu Mahmud'a bıraktı (1324). Dündar Bey'in ölümünden sonra bir süre sessiz kalan o ullarından Hızır Bey ortaya çıktı. Babasından alınan bir kısım yerleri ele geçirdi. Mısır'daki di er o lu ıshak Çelebi, Anadolu'ya gelerek idareyi eline aldı (1328 ). ıshak Bey'in ölümünden sonra yerine kardeşi Mehmed Bey'in o lu Muzafferüddin Mustafa Bey geçti. Mustafa Bey'in ölümüyle de yerini Hüsameddin ılyas Bey aldı. Komşularından Karamano lu Alâüddin Bey'le savaştı. Ma lup olarak, Germiyano lu Süleyman şah'a sı ındı. Sonra da onun yardımıyla, kaybetti i yerleri aldı. Ölümünden sonra beyli in başına o lu Kemalüddin Hüseyin Bey geçti. Karamano ulları'nın saldırılarından yılarak Beyşehir, Seydişehir, Akşehir, Yalvaç ve Karaa aç'ı Osmanlı padişahı Murad Hüdâvendigâr'a seksen bin altına sattı (1374). Kendine de Isparta ve E ridir'i bıraktı. Birinci Kosova Savaşında Osmanlılar'a yardım için o lu Mustafa Bey'le bir ordu gönderdi.

Hamido ullarının Antalya bölgesinde, Yunus Bey'den sonra yerine Mahmud Bey geçti. Mahmud Bey, ılhanlılar'dan Demirtaş Bey'le beraber Mısır'a gitti ve orada hapsedildi (1327). Beyli in idaresini kardeşi, Korkuteli emîri Sinâüddin Hızır Bey eline aldı. Hızır Bey, hasta oldu undan yerine Dadı Bey geçti. Daha sonra idareyi Küçük Mehmed Bey aldı. Kıbrıs kralı Petro'nun işgaline u rayan (1361) Antalya'yı, onbir yıl sonra yeniden ele geçirdi. Mahmud Bey'in ölümünden sonra idareyi Osman Bey eline aldı. Yıldırım Bayezid, Antalya ve Teke ilini aldıktan sonra bölgeyi o lu ısa Çelebi'ye sancak olarak verdi. Ankara Savaşı'ndan (1402) sonra Osman Bey, Antalya ve ıstanos'u (Korkuteli) yeniden geri aldı ve Timur 'un hâkimiyetini tanıdı. Korkuteli'ni beyli in merkezi yaptı. II. Murad Han'ın ilk zamanlarındaki hükümet buhranından faydalanmak isteyen Hamido lu Osman Bey, Karamano lu Mahmed II ile Antalya'yı almak istedi. Bu iş birli ini haber alan Antalya sancakbeyi Hamza Bey, âniden Korkuteli üzerine baskın yaparak Osman Bey'i öldürdü (1493). Bir süre Antalya emîri Yunus Bey'in kölesi Zekeriya'nın elinde kalan Hamido ullarının Antalya kolu da bu tarihte sona erdi.